ستون های مسجد نبوی

در مسجد نبوی ستون هایی است که هر یک نامی خاص دارد و نشانه ی واقعه ای است. اما آیا این ستون ها همان است که در روزگاران پیشین یعنی دوره ی رسول خدا  صحابه و تابعین بوده یا در نوسازی های مکرر جای آنها تغییر یافته است؟با اهتمامی که در گذشته به حفظ آثار متبرک می کرده اند می توان گفت عثمانیان در تعمیرهایی که کردند جای ستون ها را محفوظ نگاه داشتند.به هر حال ستون هایی که سمهودی در پایان دهه نهم و آغاز دهه دهم در کتاب خود(وفاء الوفا)نام می برد و در آن تاریخ مشهور بود چنین است :

ستون مخلق:این ستون بر جایی نهاده شده است که نمازگاه پیغمبر بوده است.

ستون توبه: که آن را ستون ابولبابه نامند.

ستون قرعه: این ستون به نام عایشه نیز معروف است و در باره فضیلت نماز نزدیک آن روایت ها نقل شده است.

ابولبابه کیست؟ چه وقت مرتکب گناه شد؟ و گناه او چه بود؟ گفته اند: پس از شکست بنو قریظه هودیان از او پرسیدند:آیا به حکم محمد گردن بنهیم ؟ وی با دست اشاره به گلوی خود کرد یعنی کشته خواهید شد و گفته ا ند گناه او تخلف از غزوه ی تبوک بود.به هر حال ابولبابه چون دانست گناهی بزرگ کرده است نزد رسول خدا نرفت و به مسجد شد و خود را به ستون بست تا آنکه آیه در پذیرفته شدن توبه او به رسول خدا نازل گردید. ستون های دیگری نیز به نام سریر، مَحرَس ، وُفود و تهجد وجود دارد.

تشویق مردم به حج

تاکید ائمه معصومین (ع) بر این بوده که از عظمت حج کاسته نشود و همیشه این مراسم عظیم عبادی –سیاسی با شکوه هر چه تمام تر برگزار گردد لذا از هر فرصتی استفاده کرده و مردم را به انجام حج ترغیب می فرموده اند:

عذافر می گوید: امام صادق (ع) به من فرمود:چه چیز مانع شده که همه ساله به حج نروی؟ گفتم:فدایت گردم زن و فرزند می گوید:امام صادق (ع) به من فرمود هنگامی که از دار دنیا رفتی چه کسی آنها را اداره می کند؟ به همسر و فرزندانت سرکه و زیتون بخوران و با مازاد آن همه ساله به حج مشرف شو.امام صادق (ع) با افراد دیگری نیز همین برخورد را داشته اند. عیسی بن ابی منصور می گوید:امام صادق (ع) به من فرمود:ای عیسی اگر می توانی نان را با نمک بخوری و همه ساله به حج بروی این کار را بکن. ترغیب و تشویق مردم به حدی است که امام صادق (ع) می فرماید:«لیس فی ترک الحج خیره» برای ترک حج استخاره جایز نیست و حتی برای نرفتن به حج نباید مشورت کرد. اسحاق بن عمار می گوید به امام صادق(ع) گفتم: مردی ضعیف الحال با من در مورد حج مشورت کرد به او گفتم حج نرود آن گاه امام فرمود:«ما اخلقک ان تمرض سنة» و اسحاق بن عمار می گوید یک سال پس از آن مریض بودم. یکی از شرایط انجام حج استطاعت مالی است لیکن در روایات حتی کسانی که مستطیع هم نیستند برای انجام این فریضه الهی تشویق شده اند.

معاویة بن وهب از افراد مختلفی نقل می کند که به امام صادق (ع) گفته اند ما مقروض هستیم آیا پول قرض کرده و حج انجام دهیم؟ امام فرموده اند: آری (حج وسیله خواهد بود که) دین او زودتر ادا شود.در پاره ای از روایات از تجار خواسته شده تا در طول سال مقداری از سود حاصله از تجارت را برای حج کنار گذاشته از آن برای انجام فریضه حج استفاده نمایند. عیسی بن ابی منصور می گوید:امام صادق (ع) به من فرمود :ای عیسی دوست دارم خداوند در فاصله بین حج گذشته و آینده همیشه تو را در حالتی ببیند که برای حج (آینده) آماده می شوی.

تاریخ مکه

مکه: بکه ، بلد حرام ، بلد امین، حرم امن ،ام القری ، مرکز ظهور دین اسلام سرزمینی که گذشته از شرافت و قداستی که از آغاز خلقت و به خصوص از عهد ابراهیم (ع) یافته است نخستین آیه های قرآن کریم نیز در آنجا به رسول اکرم (ص) فرود آمد و تا سیزده سال ادامه داشت.نخستین گروه در آنجا به مسلمانی گرویدند و بسیاری از آنان در راه دین خود آسیب ها دیدند. سرزمینی که زادگاه رسول (ص)و امیر مومنان (ع) است.این شهر امروز یکی از شهرهای کشور عربستان سعودی و مهمترین و مشهورترین شهر آن کشور است.مکه در طول 39 درجه و 49 دقیقه و عرض 21 درجه و 25 دقیقه و در ارتفاع 330 متر از سطح دریا قرار دارد.شهر مکه را رشته کوه های متعدد فراگرفته است چنان که تا نزدیک شهر ساختمان های آن را درست نمی توان دید. اگر کوه های گرداگرد مکه را از جانب شمال آغاز کنیم و به طرف غرب دور بزنیم نخست به کوه فلج یا فلق سپس به کو های قُعَیقِعان ، هِندِی ، لَعلع ، کَدّاء در بالای مکه می رسیم. از جانب جنوب به طرف شرق کوه های ابوحدیده ، کُدَی ، ابوقُبَیس و خَندَمَه قرار دارد.مکه در مشرق دریای سرخ واقع و فاصله آن تا بندر جده هشتاد کیلومتر است.درجه گرمای شهر در زمستان و تابستان میان 18 تا48 درجه بالای صفر است.شمار ساکنان دائمی مکه را در سال 1402 سیصد هزار تن نوشته اندو در موسم حج به بیشتر از یک میلیون و نیم می رسد.مردم شهر بلا استثنا مسلمانند و این سنت از زمان نزول سوره مبارکه برائت تا امروز رعایت می شود.از مغرب زمینیان کسانی که خود را به مکه و مدینه رسانده سپس درباره ی این دو شهر کتاب نوشته اند مسلمان بوده و یا به ظاهر ادعای مسلمانی کرده اند.مکه تاریخی قدیم و طولانی دارد بطلمیوس نام آن را مَکرُبا نوشته است و احتمال می دهند این کلمه از لهجه سبائیان – ساکنان جنوب عربستان- است که معنی مقدس و محترم می دهدو هر چند این شهر از هزاران سال پیش به قداست معروف بوده است اما از سراسر این تاریخ جز آغاز و آخر آن به درستی روشن نیست.به موجب قرآن کریم نخستین کس ابراهیم(ع) بود که خانواده خود را  در این سرزمین بی آب و علف جای داد.ابراهیم(ع) به خدای خود چنین گفت:  «پروردگار من تنی چند از فرزندانم را در دره ای که رویندگی ندارد نزدیک خانه ی با حرمت تو جای دادم. ای پروردگار ما تا نماز را برپا دارند.»(ابراهیم 37) و درباره ی شهر مکه از خدا چنین خواست:« پروردگار من این شهر را ایمن گردان و از مردم آن آنان را که به خدا و روز رستاخیز گرویده اند از ثمره ها روزی کن»(بقره126)از دوره ی ابراهیم(ع) تا آن گاه که مهاجران جنوب عربستان در مکه سکونت کردند بر این شهر چه گذشته است؟ خدا می داند تاریخ آن به درستی روشن نیست . جز آن که در این فترت طولانی از تیره ای که بر آن مسلط شدند و عمالیق نام داشتند سخن رفته است.

حج افضل است یا صدقه

از برخی روایات استفاده می شود که در آن زمان بر اثر تبلیغات غلط این اندیشه در اذهان تعدادی از متدینین نیز نفوذ کرده بود.سعید سمان می گوید:من همه ساله به حج مشرف می شدم در یک سالی که مردم دچار قحطی و سختی شده بودندیاران من گفتند:اگر امسال هزینه سفرت را در راه خدا صدقه دهی افضل و برتر از حج است. پرسیدم :شما مطمئن هستید؟ گفتند : آری من هم هزینه سفر حج را به مستمندان داده و آن سال در خانه ماندم  لیکن در شب عرفه خوابی دیدم که در نتیجه از کار خود پشیمان  شده و با خود گفتم از این پس به سخن کسی گوش فرا نمی دهم و حج خانه خدا را ترک نمی گویم... سال بعد به حج رفته و در منا خدمت امام صادق(ع) رسیدم و داستان خود را شرح دادم حضرت پس از بیان مطالبی سه مرتبه فرمود:«انسان با کدام طاعت دیگر می خواهد به پاداش حج دست یابد؟...» این مساله به حدی در جامعه جدی شد که برخی به خود اجازه دادند رسما به امامان شیعه اعتراض کنند. ابوحمزه ثمالی نقل می کند که شخصی به امام سجاد(ع) گفت: شما جهاد در راه خدا را که کاری مشکل و سخت است رها کرده و حج را که کاری ساده و آسان است انتخاب کرده اید؟ راوی می گوید امام در آن هنگام تکیه داده بودند یک مرتبه نشستند و به آن شخص فرمودند: وای بر تو آیا آن مطلبی که رسول خدا (ص) در حجةالوداع فرمود به تو نرسیده است؟ پیامبر (ص) هنگام وقوف به عرفه و در حالی که خورشید غروب می کرد به بلال فرمودند تا از مردم بخواهد ساکت شوند آن گاه که مردم سکوت کردند فرمود: امروز شما را مورد عنایت قرار داده نیکوکارتان را آمرزید و شفاعت نیکوکاران را در حق گنهکارانتان پذیرفت. پس با آمرزش کوچ کنید و از برای آنان که جرم هایی دارند خشنودی خود را ضمانت کرد.

نقش عظیم حج

در برابر این همه ارزش و عظمت معاندین با اسلام و عناصر نادان و متحجر با تبلیغات مسموم خود در طول تاریخ تلاش کرده اند تا از اهمیت و نقش عظیم حج بکاهند و مردم را نسبت به این فریضه ی مهم بی رغبت کنند. ابراهیم بن میمون برای امام صادق(ع) نقل کرده و می گوید:در حضور ابوحنیفه نشسته بودم مردی آمد و از او پرسید : کسی که حج واجب را انجام داده آیا باز هم بهتر است که به حج برود یا آن که با هزینه حج بنده ای خریده او را آزاد کند؟ ابوحنیفه پاسخ داد:آزاد کردن بنده بهتر است. امام صادق (ع) پس از نقل این مطلب فرمود: به خدا سوگند که ابوحنیفه دروغ گفته و فتوای ناحق داده است به خدا سوگند حج خانه ی خدا بهتر است از خریدن و آزاد کردن یک بنده و بنده ی دیگر تا برسد به ده بنده سپس فرمود وای بر ابوحنیفه آزاد کردن کدام بنده به طواف کعبه و سعی صفا و مروه و فیض عرفه و سرتراشیدن و رمی جمرات خواهد رسید؟ اگر آن گونه باشد که ابوحنیفه گفته(و این مطلب شهرت پیدا کند) مردم حج خانه ی خدا را تعطیل خواهند کرد. در حدیثی دیگر عمر بن یزید می گوید: از امام صادق (ع) شنیدم که می فرمود:« حج از آزاد نمودن ده برده بالاتر است و شمردند تا به هفتاد بنده رسید سپس فرمود یک طواف و دو رکعت نماز آن از یک بنده آزاد کردن بالاتر است».